Filtry cząstek stałych w benzynie: poznaj GPF i jego rolę w nowoczesnych autach
- W silnikach benzynowych nie ma filtra DPF, lecz jego odpowiednik filtr GPF (Gasoline Particulate Filter).
- GPF został wprowadzony z powodu zaostrzenia norm emisji spalin (Euro 6c i 6d), szczególnie dla silników benzynowych z wtryskiem bezpośrednim (GDI).
- Działa podobnie do DPF, wyłapując sadzę, ale jego regeneracja jest prostsza i zachodzi w wyższych temperaturach spalin, często pasywnie.
- Obowiązkowo montowany jest we wszystkich nowych samochodach benzynowych z wtryskiem bezpośrednim homologowanych w Europie od września 2018 roku.
- Jest znacznie mniej problematyczny niż DPF, z dłuższą żywotnością (ponad 200 000 km) i rzadkimi potrzebami wymiany.
- Producenci rzadko stosują specjalne oznaczenia, ale jego obecność jest standardem w nowych autach GDI.
Filtry cząstek stałych w benzynie: rozwiewamy mity i wyjaśniamy, co kryje się w układzie wydechowym
Odpowiadając wprost na nurtujące pytanie: nie, w samochodach benzynowych nie znajdziemy filtra DPF. Filtr DPF (Diesel Particulate Filter) jest przeznaczony wyłącznie dla silników wysokoprężnych. Jednakże, nie oznacza to, że benzyniaki są całkowicie wolne od tego typu rozwiązań. W nowoczesnych autach z silnikiem benzynowym stosowany jest jego odpowiednik, czyli filtr GPF (Gasoline Particulate Filter), zwany po polsku filtrem cząstek stałych dla silników benzynowych.
Poznaj GPF: cichy bohater Twojego "benzyniaka"
GPF to technologia, która, podobnie jak DPF w dieslach, ma za zadanie redukować emisję szkodliwych cząstek stałych do atmosfery. Jest to cichy bohater układu wydechowego, który pracuje na rzecz czystszego powietrza. Jego wprowadzenie było bezpośrednią konsekwencją zaostrzenia norm emisji spalin, które zaczęły obejmować również silniki benzynowe, zwłaszcza te z wtryskiem bezpośrednim.
Dlaczego filtry cząstek stałych stały się niezbędne również w autach benzynowych?
Konieczność zastosowania filtrów cząstek stałych w silnikach benzynowych wynikała z wprowadzenia rygorystycznych norm emisji spalin, przede wszystkim Euro 6c i Euro 6d. Te regulacje, obowiązujące od września 2018 roku, położyły nacisk na ograniczenie emisji cząstek stałych (sadzy) nie tylko z diesli, ale także z silników benzynowych. Okazało się, że nowoczesne jednostki benzynowe z wtryskiem bezpośrednim (GDI - Gasoline Direct Injection), choć oszczędniejsze i mocniejsze, generują więcej cząstek stałych niż ich starsze odpowiedniki z wtryskiem pośrednim. Stąd potrzeba wprowadzenia GPF.
Jak działa GPF i czym różni się od filtra cząstek stałych w dieslu?
Zasada działania GPF jest zbliżona do DPF jego głównym zadaniem jest wyłapywanie cząstek sadzy ze spalin, zanim te trafią do atmosfery. Jednakże, istnieją kluczowe różnice. Budowa GPF jest zazwyczaj prostsza, a co najważniejsze, proces regeneracji (czyli wypalania nagromadzonej sadzy) zachodzi znacznie łatwiej i w niższych temperaturach. W silniku benzynowym temperatura spalin jest naturalnie wyższa, często osiągając około 600-700°C. Ta wysoka temperatura sprzyja samoczynnemu, pasywnemu wypalaniu się filtra podczas normalnej jazdy, co jest jego ogromną zaletą.
DPF vs GPF: kluczowe różnice w procesie regeneracji (wypalania sadzy)
Kiedy mówimy o regeneracji, to właśnie tu tkwi największa różnica między DPF a GPF. W dieslach, ze względu na niższą temperaturę spalin, często konieczna jest aktywna regeneracja, wymagająca specjalnych warunków jazdy (dłuższa trasa, wyższe obroty) lub nawet wymuszana przez sterownik silnika poprzez dodatkowe wtryski paliwa. W przypadku GPF, dzięki wspomnianym wyższym temperaturom spalin w benzynie, regeneracja jest w dużej mierze pasywna. Oznacza to, że sadza wypala się samoczynnie i ciągle, nawet podczas codziennej jazdy po mieście. To sprawia, że GPF jest znacznie mniej uciążliwy w eksploatacji.
Dlaczego jazda po mieście nie jest już wyrokiem dla filtra cząstek stałych?
Dzięki łatwości pasywnej regeneracji i wyższym temperaturom spalin w silnikach benzynowych, GPF jest znacznie mniej wrażliwy na jazdę miejską niż jego dieslowski odpowiednik. Wiele problemów z DPF wynikało z tego, że kierowcy poruszający się głównie po mieście nie byli w stanie zapewnić odpowiednich warunków do wypalenia sadzy. W przypadku GPF, nawet krótkie odcinki jazdy miejskiej często wystarczają, aby temperatura spalin była wystarczająco wysoka do efektywnego wypalania cząstek stałych. To dobra wiadomość dla tych, którzy obawiali się powtórki scenariusza z DPF.
Czy Twój samochód benzynowy ma GPF i jak to sprawdzić?
Jeśli kupiłeś nowy samochód benzynowy z wtryskiem bezpośrednim po wrześniu 2018 roku, to z niemal 100% pewnością jest on wyposażony w filtr GPF. To właśnie wtedy weszły w życie normy Euro 6c i 6d, które wymusiły jego montaż. Warto jednak wiedzieć, że wielu producentów zaczęło wprowadzać GPF do swoich modeli już wcześniej, bo od 2017 roku, przygotowując się na nadchodzące regulacje.
Które silniki muszą posiadać GPF? Kluczowa rola wtrysku bezpośredniego (GDI)
GPF jest obowiązkowy dla wszystkich nowych samochodów z silnikami benzynowymi wyposażonymi we wtrysk bezpośredni (GDI), które zostały wyprodukowane i homologowane na rynek europejski od września 2018 roku. To właśnie ten typ wtrysku, choć efektywny pod względem zużycia paliwa i mocy, generuje więcej cząstek stałych, co wymaga zastosowania dodatkowego filtra w układzie wydechowym.
Czy istnieją jakieś oznaczenia, które zdradzają obecność filtra w aucie?
Niestety, producenci samochodów rzadko stosują osobne oznaczenia, które wprost informowałyby o obecności filtra GPF w danym modelu. Czasami, w nazwie silnika lub w specyfikacji technicznej, można natknąć się na skrót, na przykład OPF (Otto Particulate Filter), jak ma to miejsce w niektórych modelach grupy Volkswagena. Jednakże, jeśli posiadasz nowy samochód benzynowy z wtryskiem bezpośrednim, sprzedawany w Polsce po 2018 roku, możesz przyjąć za standard, że jest on wyposażony w ten filtr.
Eksploatacja auta z GPF: czy naprawdę nie masz się czego obawiać?
Moje doświadczenie i dostępne dane jednoznacznie wskazują, że GPF jest znacznie mniej problematyczny niż DPF. Producenci zakładają, że filtr GPF powinien wytrzymać cały okres eksploatacji pojazdu, często ponad 200 000 km, będąc elementem bezobsługowym. W przeciwieństwie do DPF, gdzie wymiana bywa koniecznością i wiąże się z kosztami rzędu kilku tysięcy złotych, wymiana GPF jest niezwykle rzadka. To duża ulga dla portfela kierowcy.
Najczęstsze obawy kierowców: czy GPF może się zapchać?
Choć GPF jest znacznie mniej podatny na zapychanie niż DPF, nie jest to element całkowicie niezniszczalny. Problemy mogą pojawić się sporadycznie, przede wszystkim w autach eksploatowanych wyłącznie na ekstremalnie krótkich odcinkach, gdzie silnik nie ma szansy się rozgrzać do optymalnej temperatury, niezbędnej do pasywnej regeneracji. Ponadto, awarie układu wtryskowego czy zapłonowego, które prowadzą do niewłaściwego spalania paliwa, mogą skutkować nadmiernym gromadzeniem się sadzy i w konsekwencji, problemami z filtrem GPF.
Symptomy problemów z GPF: Kiedy warto odwiedzić mechanika?
Jak już wspomniałem, problemy z GPF są rzadkością. Jeśli jednak wystąpią, ich symptomy mogą być podobne do ogólnych problemów z układem wydechowym lub silnikiem. Mogą to być: spadek mocy, zwiększone zużycie paliwa, czy też zapalenie się kontrolki silnika (tzw. "check engine"). Warto jednak podkreślić, że w większości przypadków takie objawy są wtórne do innych awarii, na przykład uszkodzenia układu wtryskowego, świec zapłonowych czy cewek, które powodują nieprawidłowe spalanie i nadmierne obciążenie filtra.
Jak dbać o auto z GPF, aby służył jak najdłużej? Dobre praktyki i porady
Chociaż GPF jest elementem bezobsługowym i znacznie mniej kłopotliwym niż DPF, warto pamiętać o kilku dobrych praktykach, które pomogą mu służyć jak najdłużej:
- Regularna jazda na dłuższych dystansach: Od czasu do czasu warto wybrać się na dłuższą trasę, aby silnik mógł osiągnąć optymalną temperaturę pracy, co sprzyja pasywnej regeneracji GPF.
- Dbanie o ogólną sprawność silnika: Upewnij się, że układ wtryskowy i zapłonowy działają prawidłowo. Niesprawne świece, cewki czy wtryski mogą prowadzić do niepełnego spalania i nadmiernego obciążenia filtra.
- Stosowanie paliwa dobrej jakości: Tankowanie na sprawdzonych stacjach benzynowych minimalizuje ryzyko zanieczyszczeń, które mogłyby negatywnie wpłynąć na pracę silnika i filtra.
GPF a przyszłość motoryzacji: co nas czeka w erze surowych norm?
W obliczu coraz bardziej surowych norm emisji spalin, GPF staje się nieodłącznym elementem nowoczesnych samochodów benzynowych. Jego rola w redukcji zanieczyszczeń jest nie do przecenienia. Możemy spodziewać się dalszej ewolucji tej technologii, być może w kierunku jeszcze bardziej efektywnych i mniej inwazyjnych rozwiązań, które pozwolą producentom sprostać przyszłym wyzwaniom ekologicznym, jednocześnie zachowując komfort i osiągi, do których przyzwyczailiśmy się w autach benzynowych.
Przeczytaj również: Passat B6 DPF: Wypalanie filtra poznaj 2 skuteczne metody!
