Jako ekspert w dziedzinie motoryzacji, często spotykam się z pytaniami dotyczącymi filtrów cząstek stałych (DPF). Wielu kierowców, zwłaszcza tych poszukujących używanego diesla, zastanawia się, od kiedy DPF stał się obowiązkowym elementem wyposażenia i czy ich potencjalny samochód go posiada. Ten artykuł ma za zadanie raz na zawsze rozwiać te wątpliwości, precyzyjnie wskazując kluczowe daty i normy emisji. Dowiesz się także, dlaczego wprowadzono ten wymóg i jak sprawdzić, czy Twój samochód faktycznie posiada DPF.
Filtry DPF stały się obowiązkowe od 2011 roku kluczowe daty i normy dla diesli
- Początki (2000): Koncern PSA (Peugeot, Citroën) jako pierwszy wprowadził filtry FAP (mokre DPF) w modelu Peugeot 607.
- Norma Euro 4 (2006): Zaostrzyła limity emisji, ale nie narzuciła bezwzględnego obowiązku DPF; w praktyce pojawiły się w większych silnikach.
- Norma Euro 5 (2011): Kluczowa data. Drastyczne obniżenie limitów emisji cząstek stałych sprawiło, że DPF stał się obowiązkowy dla wszystkich nowych diesli sprzedawanych w UE.
- Jak sprawdzić DPF: Można to zrobić wizualnie pod autem, szukać wskazówek producenta (naklejki, VIN) lub przez diagnostykę komputerową.
- Cel DPF: Redukcja emisji szkodliwych cząstek stałych (sadzy) dla ochrony zdrowia i środowiska.
Pierwsze filtry FAP jak Francuzi wyprzedzili epokę na początku wieku
Zanim filtry cząstek stałych stały się powszechne, jeden z producentów zdecydowanie wyprzedził swoje czasy. Mowa tu o francuskim koncernie PSA (Peugeot, Citroën), który już w 2000 roku wprowadził technologię filtra cząstek stałych, choć pod nieco inną nazwą FAP (filtre à particules). Pionierem był model Peugeot 607. Był to tak zwany filtr "mokry", co oznaczało, że do paliwa dodawany był specjalny płyn (Eolys), który obniżał temperaturę wypalania sadzy. To rozwiązanie, choć skomplikowane i wymagające uzupełniania płynu, było prawdziwym przełomem i pokazało, że redukcja emisji cząstek stałych jest możliwa na szeroką skalę.
Norma Euro 4 (2006) czy już wtedy każdy diesel musiał mieć filtr?
Kolejnym ważnym krokiem w kierunku czystszych diesli było wprowadzenie normy emisji spalin Euro 4, która zaczęła obowiązywać od stycznia 2006 roku. Ta norma znacznie zaostrzyła limity emisji cząstek stałych w porównaniu do poprzednich regulacji. Jednakże, wbrew powszechnemu przekonaniu, nie narzuciła ona bezwzględnego obowiązku montażu DPF w każdym nowym samochodzie z silnikiem Diesla. Wielu producentów, zwłaszcza w przypadku mniejszych i mniej wysilonych jednostek napędowych, było w stanie spełnić te wymagania bez konieczności stosowania filtra. Niemniej jednak, w przypadku większych i mocniejszych silników Diesla, DPF stał się w praktyce standardem, aby sprostać nowym, rygorystycznym regulacjom.
Dlaczego niektóre auta z 2008 roku mają DPF, a inne nie?
Okres obowiązywania normy Euro 4 (lata 2006-2010) to czas, w którym na rynku panowała pewna niejednorodność w kwestii obecności DPF. Różnice w obecności filtra w samochodach z tych lat wynikały z odmiennych strategii producentów. Niektórzy, aby spełnić normy, montowali DPF jedynie w mocniejszych wersjach silników, które generowały więcej sadzy. Inni decydowali się na to rozwiązanie tylko w wybranych modelach lub dla konkretnych rynków. Jeszcze inni, zwłaszcza w mniejszych autach, byli w stanie osiągnąć wymagane limity bez DPF, stosując inne rozwiązania techniczne. Na polskim rynku wtórnym, z uwagi na duży import aut używanych, jest to częste źródło wątpliwości. Dlatego właśnie możemy spotkać dwa identyczne modele z tego samego rocznika, z których jeden będzie miał DPF, a drugi nie.
Rok 2011 kluczowa data dla silników Diesla
Jeśli szukasz diesla i chcesz mieć pewność co do obecności DPF, rok 2011 to data, którą musisz zapamiętać. To właśnie wtedy nastąpił prawdziwy przełom, który na zawsze zmienił oblicze silników wysokoprężnych.
Norma Euro 5 gwóźdź do trumny dla diesli bez DPF
1 stycznia 2011 roku to data wejścia w życie normy emisji spalin Euro 5 dla nowych modeli samochodów. Ta norma okazała się być prawdziwym "gwoździem do trumny" dla diesli bez DPF. Dlaczego? Ponieważ drastycznie obniżyła dopuszczalny limit emisji cząstek stałych z 0,025 g/km (Euro 4) do zaledwie 0,005 g/km. Tak rygorystyczne wymagania sprawiły, że osiągnięcie ich bez zastosowania filtra cząstek stałych stało się technicznie niemożliwe dla samochodów osobowych.
Dlaczego od tego momentu filtr cząstek stałych stał się obowiązkowy?
Bezpośrednią konsekwencją wprowadzenia tak ostrych limitów emisji cząstek stałych przez normę Euro 5 było to, że od 1 stycznia 2011 roku każdy nowy samochód z silnikiem Diesla sprzedawany na terenie Unii Europejskiej musiał być fabrycznie wyposażony w DPF. To nie była już dobrowolna decyzja producentów, ale bezwzględny wymóg prawny. Producenci musieli dostosować swoje konstrukcje, aby sprostać nowym przepisom, co wiązało się z koniecznością montażu DPF w każdym nowo homologowanym modelu diesla.
Jakie samochody produkowane po 2011 roku na pewno mają DPF?
Mogę z całą pewnością stwierdzić, że praktycznie każdy samochód z silnikiem Diesla, który został wyprodukowany i sprzedany jako nowy na terenie Unii Europejskiej po 1 stycznia 2011 roku, posiada fabrycznie zamontowany filtr DPF. Ten obowiązek został utrzymany, a nawet zaostrzony, przez kolejną normę Euro 6, która weszła w życie we wrześniu 2015 roku. Norma Euro 6, oprócz DPF, wprowadziła również dodatkowe, bardziej zaawansowane systemy redukcji emisji, takie jak układy SCR z płynem AdBlue, ale to już inna historia. Kluczowe jest to, że od 2011 roku DPF jest standardem w każdym nowym dieslu.
Jak sprawdzić obecność DPF w używanym dieslu
Kupując używanego diesla, zwłaszcza z lat 2006-2010, warto upewnić się, czy dany egzemplarz posiada DPF. Oto kilka sposobów, aby to sprawdzić.
Spojrzenie pod auto: Gdzie szukać charakterystycznej metalowej puszki?
Jednym z najprostszych sposobów jest wizualna inspekcja układu wydechowego. Filtr DPF to zazwyczaj charakterystyczna, większa niż standardowy tłumik, metalowa puszka, umieszczona w układzie wydechowym. Często znajduje się ona blisko silnika, zaraz za turbosprężarką, lub nieco dalej, pod podwoziem. DPF odróżnisz od zwykłego katalizatora po tym, że często jest większy, ma grubszą obudowę i co ważne, zazwyczaj posiada dodatkowe czujniki (temperatury, ciśnienia) oraz rurki, które służą do monitorowania jego pracy i procesu regeneracji. Czasem może być też zintegrowany z katalizatorem w jednej obudowie.
Ukryte wskazówki producenta: Co zdradzi Ci naklejka w bagażniku i numer VIN?
Producent często zostawia nam cenne wskazówki dotyczące wyposażenia pojazdu. Warto poszukać ich w kilku miejscach:
- W książce serwisowej pojazdu lub instrukcji obsługi tam często znajdziesz szczegółowe informacje o zastosowanych technologiach.
- Na naklejkach informacyjnych, które producenci umieszczają w różnych miejscach: w bagażniku (często pod wykładziną), na słupku B (przy drzwiach kierowcy lub pasażera) lub pod klapką wlewu paliwa. Szukaj symboli lub kodów, które mogą wskazywać na obecność DPF.
- Poprzez dekodowanie numeru VIN. W autoryzowanym serwisie danej marki lub na dedykowanych stronach internetowych (dostępnych często po wpisaniu VIN) możesz sprawdzić pełne wyposażenie fabryczne pojazdu, w tym obecność DPF.
- W informacjach producenta dotyczących danego modelu i rocznika. Czasem wystarczy poszukać w katalogach lub na stronach internetowych, aby dowiedzieć się, czy DPF był standardem lub opcją dla konkretnej wersji silnikowej.
Diagnostyka komputerowa jako ostateczne potwierdzenie obecności filtra
Jeśli nadal masz wątpliwości, najpewniejszym i najbardziej wiarygodnym sposobem na potwierdzenie obecności DPF jest diagnostyka komputerowa. Podłączenie samochodu do odpowiedniego urządzenia diagnostycznego (przez złącze OBD-II) pozwoli odczytać dane dotyczące filtra. Mechanik będzie w stanie sprawdzić takie parametry jak: stopień zapełnienia filtra sadzą, historię i częstotliwość regeneracji, a także ewentualne błędy związane z jego działaniem. Jeśli samochód nie posiada DPF, system diagnostyczny po prostu nie pokaże żadnych danych dotyczących tego podzespołu.
Po co montuje się filtry DPF
Obowiązek montażu DPF nie wziął się znikąd. To odpowiedź na rosnącą świadomość ekologiczną i zdrowotną, a także na coraz bardziej rygorystyczne przepisy.
Czym są cząstki stałe i dlaczego uznano je za tak groźne?
Cząstki stałe, potocznie nazywane sadzą, to mikroskopijne drobiny powstające podczas niepełnego spalania oleju napędowego w silnikach Diesla. Są one niezwykle małe, często mniejsze niż 2,5 mikrometra (PM2.5), co sprawia, że są niewidoczne gołym okiem, ale jednocześnie niezwykle groźne. Dlaczego? Ponieważ te drobne cząstki, wdychane do płuc, mogą przenikać głęboko do układu oddechowego, a nawet do krwiobiegu. Są uznawane za rakotwórcze i przyczyniają się do rozwoju wielu poważnych chorób, takich jak: astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP), choroby układu krążenia, a także zwiększają ryzyko zawałów serca i udarów. Ponadto, cząstki stałe są głównym składnikiem smogu, który zanieczyszcza powietrze w miastach i negatywnie wpływa na środowisko.
Przeczytaj również: Hyundai DPF: Jak samemu wypalić filtr i uniknąć drogich napraw?
Ewolucja norm emisji spalin: Jak przepisy wymusiły na producentach montaż DPF
Historia filtrów DPF jest nierozerwalnie związana z ewolucją norm emisji spalin w Unii Europejskiej. Początkowe normy, takie jak Euro 1 czy Euro 2, skupiały się głównie na tlenkach azotu i węglowodorach. Jednak z każdą kolejną normą Euro 3, Euro 4, a zwłaszcza Euro 5 i Euro 6 limity emisji dla cząstek stałych były sukcesywnie zaostrzane. To właśnie te coraz bardziej restrykcyjne przepisy, podyktowane troską o zdrowie publiczne i środowisko, zmusiły producentów samochodów do opracowania i masowego wdrożenia technologii DPF. Bez nich, spełnienie wyśrubowanych norm emisji, szczególnie tych wprowadzonych przez Euro 5 w 2011 roku, byłoby po prostu niemożliwe. DPF stał się więc nie tylko elementem ekologicznym, ale przede wszystkim koniecznością technologiczną narzuconą przez prawo.
